Είναι οι Νορβηγοί πράγματι αγενείς;

Παρακάτω θα διαβάσετε ένα φανταστικό διάλογο μεταξύ μιας Ελληνίδας με το όνομα Μαρία και του Νορβηγού Ούλα. Μέσα από το διάλογο προσπαθώ να ρίξω φως στην πεποίθηση κατά πόσο οι Νορβηγοι είναι αγενεις ή οχι κατά τα δικά μας στανταρντ.

Το Ούλα είναι απλώς ένα πολύ συνηθισμένο, νορβηγικό όνομα. Χρησιμοποιηείται για να περιγράψουν οι Νορβηγοί κάτι που είναι τυπικό ή μέτριο στη χώρα τους, ή να μιλήσουν για μια τάση στην κοινωνία. Ο Όυλα αντιπροσωπεύει τον νορβηγικό τρόπο ζωής , τον τυπικό τρόπο σκέψης και τις νορβηγικές μας παραδόσεις.

“Μαρία: Όλα, μπορώ να σε ρωτήσω κάτι; Όταν ταξίδεψα πρώτη φορά από την Αθήνα στο Όσλο, προσπαθούσα να βάλω τη βαλίτσα μου στο ντουλαπάκι πάνω από το κάθισμα. Δυσκολευόμουν πολύ. Όλοι γύρω μου – ειδικά οι ψηλοί Νορβηγοί άντρες – απλώς με κοιτούσαν και χαμογελούσαν. Κανείς δεν προσφέρθηκε να με βοηθήσει! Σκέφτηκα: «Μα καλά, οι Νορβηγοί είναι τόσο αγενείς;»

Όυλα: Καταλαβαίνω γιατί το σκέφτηκες. Όμως, από τη νορβηγική σκοπιά, το να βοηθήσεις κάποιον χωρίς να σου το ζητήσει μπορεί να θεωρηθεί αγένεια.

Μαρία: Αλήθεια; Στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες, μαθαίνουμε από μικροί να βοηθάμε όποιον δυσκολεύεται. Δίνουμε τη θέση μας στους ηλικιωμένους και στις εγκύους, και πολλές γυναίκες περιμένουν από έναν άντρα να βοηθήσει χωρίς καν να χρειαστεί να το ζητήσουν.

Όυλα: Στη Νορβηγία τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκτιμάμε πολύ την ανεξαρτησία. Αν κάποιος δεν ζητήσει βοήθεια, θεωρούμε ότι θέλει να τα καταφέρει μόνος του. Αν παρέμβεις χωρίς να σε καλέσουν, μπορεί να θεωρηθεί ότι παραβιάζεις τον προσωπικό του χώρο.

Μαρία: Το αστείο είναι ότι, μετά από δώδεκα χρόνια στη Νορβηγία, έχω αλλάξει κι εγώ! Τώρα κουβαλάω μόνη μου τη βαλίτσα μου και, αν κάποιος τη σηκώσει χωρίς να με ρωτήσει, σκέφτομαι: «Με θεωρείς ανίκανη να κουβαλήσω τη δική μου βαλίτσα;»

Όυλα: Συγχαρητήρια! Έχεις γίνει λίγο… Νορβηγίδα!

Μαρία: Μάλλον έχεις δίκιο! Παρ’ όλα αυτά, κάποιες νορβηγικές συνήθειες εξακολουθούν να μου φαίνονται παράξενες. Έχεις ακούσει για το #Swedengate;

Όυλα: Φυσικά. Την ιστορία με τις σουηδικές οικογένειες που αφήνουν τα παιδιά-επισκέπτες να περιμένουν σε άλλο δωμάτιο όσο τρώει η οικογένεια.

Μαρία: Ακριβώς! Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία ή Ισπανία, κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο. Αν το έκανα εγώ, οι γονείς μου θα με ρωτούσαν: «Ποιος σε μεγάλωσε έτσι;»

Όυλα: Η πρόθεση όμως δεν είναι να φανούν αφιλόξενοι. Απλώς δεν θέλουν να χαλάσουν το πρόγραμμα της οικογένειας του παιδιού και συνήθως έχουν υπολογίσει ακριβώς το φαγητό.

Μαρία: Κάτι παρόμοιο αναγνωρίζω και στη Νορβηγία. Οι Νορβηγοί κάνουν συχνά περίεργα πράγματα για να μην ενοχλήσουν τους άλλους. Αν δουν κάποιον να κλαίει, πολλές φορές δεν θα τον πλησιάσουν, γιατί θεωρούν ότι ίσως θέλει να μείνει μόνος του.

Όυλα: Ναι, πιστεύουμε ότι έτσι δείχνουμε σεβασμό.

Μαρία: Όμως για έναν ξένο αυτό μπορεί να φαίνεται ψυχρό. Μερικές φορές οι Νορβηγοί δεν λένε ούτε «καλημέρα» στη δουλειά ή περνούν δίπλα σου στον σταθμό χωρίς να σε χαιρετήσουν.

Όυλα: Συνήθως υποθέτουμε ότι ο άλλος είναι απασχολημένος ή δεν θέλει να τον διακόψουμε.

Μαρία: Στα σεμινάρια που κάνω, με ρωτούν συχνά: «Γιατί οι Νορβηγοί χαιρετούν τους αγνώστους στο βουνό, αλλά όχι στον δρόμο; Γιατί όλοι κάθονται όσο πιο μακριά γίνεται στο λεωφορείο;»

Όυλα: Γιατί ο προσωπικός χώρος είναι πολύ σημαντικός για εμάς.

Μαρία: Και πάντα λέω στους συμμετέχοντες: «Μην πλησιάζετε πολύ έναν Νορβηγό!» Μια χειραψία είναι συνήθως η μέγιστη αποδεκτή σωματική επαφή όταν γνωρίζεις κάποιον.

Όυλα: Πολύ σωστή συμβουλή! Αν κάποιος σταθεί πολύ κοντά μας ή μας αγγίζει ενώ μιλάει, μπορεί να νιώσουμε άβολα.

Μαρία: Στην Ελλάδα, αντίθετα, είναι απολύτως φυσιολογικό να αγγίξεις το χέρι του άλλου ή να τον φιλήσεις στα μάγουλα όταν τον γνωρίζεις.

Όυλα: Διαφορετικοί πολιτισμοί, διαφορετικοί κανόνες.

Μαρία: Κι όμως, οι Νορβηγοί λένε συχνά ότι είναι πολύ άμεσοι. Εγώ διαφωνώ. Υπάρχουν εκατοντάδες άγραφοι κοινωνικοί κανόνες που κανείς δεν εξηγεί στους ξένους.

Όυλα: Ίσως γινόμαστε πραγματικά άμεσοι μόνο αφού πιούμε μερικά ποτά!

Μαρία: Αυτό ακριβώς πιστεύω κι εγώ! Και τι λέτε για τη λέξη «παρακαλώ»; Γιατί στα ελληνικά, αγγλικά ή γαλλικά χρησιμοποιούμε συνεχώς το «παρακαλώ». Στα νορβηγικά, συνήθως λες απλώς: «Μπορώ να έχω μία μπίρα;» ή ακόμα πιο απλά: «Μία μπίρα.»

Όυλα: Υπάρχει το «vær så snill», αλλά δεν το χρησιμοποιούμε τόσο συχνά στην καθημερινότητα.

Μαρία: Ακόμη και η γλώσσα του σώματος είναι διαφορετική. Οι Νορβηγοί δεν εκφράζουν έντονα τα συναισθήματά τους και έχουν μέχρι και το περίφημο «νορβηγικό χέρι», όταν τεντώνουν το χέρι μπροστά σου για να πάρουν κάτι αντί να σου ζητήσουν να κάνεις στην άκρη.

Όυλα: Δεν μας αρέσει να ενοχλούμε τους άλλους.

Μαρία: Ίσως αυτό να οφείλεται στην ιστορία της χώρας. Οι κοινότητες ήταν μικρές και απομακρυσμένες μεταξύ τους. Υπήρχε πάντα πολύς χώρος ανάμεσα στους ανθρώπους.

Όυλα: Ενδιαφέρουσα θεωρία.

Μαρία: Μετά από δώδεκα χρόνια, ομολογώ ότι έχω γίνει κι εγώ λίγο Νορβηγίδα. Μου αρέσουν οι ήσυχες διαδρομές με το τρένο, οι βόλτες στη φύση και η ηρεμία.

Όυλα: Φαίνεται πως έχεις προσαρμοστεί.

Μαρία: Ναι, αλλά βλέπω και μια αρνητική πλευρά. Όταν όλοι φοβούνται μήπως ενοχλήσουν τους άλλους, πολλοί μένουν μόνοι με τα προβλήματά τους. Κάποιοι δυσκολεύονται ψυχολογικά, αλλά δεν ζητούν βοήθεια γιατί δεν θέλουν να γίνουν βάρος.

Όυλα: Είναι κάτι που αξίζει να μας προβληματίσει.

Μαρία: Ακριβώς. Ίσως οι Νορβηγοί θα μπορούσαν να μάθουν κάτι από άλλους πολιτισμούς: ότι μερικές φορές είναι καλό να προσφέρεις βοήθεια ή απλώς να ρωτήσεις κάποιον: «Είσαι καλά;»

Όυλα: Και ίσως οι υπόλοιποι λαοί να μάθουν από τους Νορβηγούς ότι το να δίνεις χώρο στον άλλον μπορεί κι αυτό να είναι μια μορφή ευγένειας.

Μαρία: Μμμ, νομίζω ότι η καλύτερη λύση βρίσκεται κάπου στη μέση. Τι λές;

Ούλα: Ναι, συμφωνώ!”